Ασυμφωνία αγκώνα

Η δυσπλασία του αγκώνα στον σκύλο (Elbow Dysplasia – ED) αποτελεί μια παθολογική κατάσταση που περιλαμβάνει διάφορες αναπτυξιακές ανωμαλίες της άρθρωσης του αγκώνα. Ο αγκώνας είναι μια ιδιαίτερα σύνθετη άρθρωση, η οποία σχηματίζεται από τρία οστά: την κερκίδα, την ωλένη και το βραχιόνιο οστό (Εικόνα 1). Όταν αυτά τα τρία οστά δεν αναπτύσσονται και δεν εφαρμόζουν σωστά μεταξύ τους, δημιουργείται μη φυσιολογική κατανομή φορτίου σε συγκεκριμένα σημεία της άρθρωσης, γεγονός που οδηγεί σε πόνο, χωλότητα και σταδιακή εμφάνιση οστεοαρθρίτιδας.

Ο όρος δυσπλασία του αγκώνα περιλαμβάνει μια ομάδα παθολογικών καταστάσεων που ταξινομούνται είτε ως νόσος του έσω διαμερίσματος της άρθρωσης (κατακερματισμένη κορανοειδής απόφυση – FCP, οστεοχονδρίτιδα – OCD, ασυμφωνία της άρθρωσης και ανωμαλίες του χόνδρου) είτε ως μη συνοστεωμένη αγκυλοειδής απόφυση (Ununited Anconeal Process – UAP). Η ακριβής αιτιολογία της νόσου δεν έχει πλήρως διευκρινιστεί. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες, όπως η γενετική προδιάθεση, διαταραχές στην ανάπτυξη του χόνδρου, τραυματισμοί, διατροφικοί παράγοντες και άλλοι. Πλέον θεωρείται ότι πρόκειται για πολυπαραγοντική νόσο που επηρεάζει τη φυσιολογική ανάπτυξη της άρθρωσης.

Η δυσπλασία του αγκώνα είναι κληρονομική πάθηση και μπορεί να εμφανιστεί σε πολλές φυλές σκύλων, παρατηρείται όμως συχνότερα σε μεγαλόσωμες και γιγαντόσωμες φυλές. Σε ποσοστό έως και 80% των περιστατικών προσβάλλονται και οι δύο αγκώνες. Φυλές όπως ο Βερνέζικος Ποιμενικός, ο Γερμανικός Ποιμενικός και το Golden Retriever εμφανίζουν αυξημένη προδιάθεση για UAP, ενώ τα Labrador Retriever, οι Γερμανικοί Ποιμενικοί και τα Golden Retriever παρουσιάζουν μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης νόσου του έσω διαμερίσματος της άρθρωσης.

Δυστυχώς, όταν προκληθεί βλάβη στην άρθρωση του αγκώνα, είτε λόγω απώλειας χόνδρου, είτε λόγω νόσου του έσω διαμερίσματος, είτε λόγω μη συνοστεωμένης αγκυλοειδούς απόφυσης, ακολουθεί φλεγμονή και περαιτέρω εκφύλιση του χόνδρου. Το αποτέλεσμα είναι η προοδευτική ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας, η οποία προκαλεί χρόνιο πόνο και μείωση της λειτουργικότητας της άρθρωσης.

Οι σκύλοι με δυσπλασία αγκώνα εμφανίζουν συνήθως κλινικά συμπτώματα από νεαρή ηλικία, συχνότερα από τον 5ο μήνα ζωής, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις η διάγνωση μπορεί να τεθεί αργότερα, ακόμη και μεταξύ 4 και 6 ετών. Η κύρια εκδήλωση είναι η χωλότητα των πρόσθιων άκρων, η οποία επιδεινώνεται σταδιακά μέσα σε εβδομάδες ή μήνες. Η χωλότητα είναι πιο έντονη μετά από άσκηση και συνήθως δεν υποχωρεί πλήρως με την ξεκούραση.

Συχνά προσβάλλονται και τα δύο πρόσθια άκρα, γεγονός που δυσκολεύει την αναγνώριση της χωλότητας, καθώς το βάδισμα δεν εμφανίζει εμφανή ασυμμετρία. Όταν και οι δύο αγκώνες πάσχουν, ο σκύλος μπορεί να αποφεύγει τη μακρά άσκηση ή ακόμη και να αρνείται να ολοκληρώσει έναν περίπατο.

Η διάγνωση της δυσπλασίας του αγκώνα βασίζεται συνήθως στον συνδυασμό κλινικής εξέτασης και ακτινολογικού ελέγχου. Κατά την κλινική εξέταση, παρατηρείται συχνά πόνος κατά την πλήρη κάμψη ή έκταση της άρθρωσης, ενώ ο κτηνίατρος μπορεί να ζητήσει να παρακολουθήσει τον σκύλο να βαδίζει ή να τροχάζει, ώστε να αξιολογήσει την παρουσία χωλότητας.

Οι ακτινογραφίες συνήθως αποκαλύπτουν αλλοιώσεις οστεοαρθρίτιδας, ενώ ενδέχεται να αναδείξουν και την ύπαρξη μικρών οστικών αποσπασμάτων ή μη συνοστεωμένης αγκυλοειδούς απόφυσης (Εικόνες 2 και 3). Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο κτηνίατρος μπορεί να παραπέμψει τον ασθενή σε εξειδικευμένο κτηνιατρικό χειρουργό για περαιτέρω διαγνωστικό έλεγχο, ο οποίος μπορεί να περιλαμβάνει αξονική τομογραφία (CT), μαγνητική τομογραφία (MRI) ή αρθροσκόπηση (Εικόνες 4 και 5).

Η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται από τη βαρύτητα της νόσου. Στις περισσότερες περιπτώσεις προτείνεται χειρουργική αντιμετώπιση, ωστόσο σε ήπιες περιπτώσεις ή σε περιπτώσεις πολύ προχωρημένης νόσου, όπου το όφελος της χειρουργικής επέμβασης είναι περιορισμένο, μπορεί να συστηθεί συντηρητική (φαρμακευτική) αγωγή.

Η θεραπεία στοχεύει στην πρωτογενή αιτία της δυσπλασίας του αγκώνα. Συχνά προτιμάται η αρθροσκοπική χειρουργική, αν και είναι δυνατή και η ανοικτή χειρουργική προσπέλαση. Ανάλογα με το πρόβλημα του κάθε σκύλου, η χειρουργική επέμβαση μπορεί να περιλαμβάνει:

• Αφαίρεση θραυσμάτων της κορανοειδούς απόφυσης και ελεύθερου χόνδρου (FCP)
• Χειρουργική τροποποίηση της άρθρωσης ώστε να μεταφερθεί το φορτίο από τα κατεστραμμένα σε υγιή τμήματα της άρθρωσης
• Καθήλωση ή αφαίρεση μη συνοστεωμένης αγκυλοειδούς απόφυσης (UAP)
• Διόρθωση της ασυμφωνίας της άρθρωσης μέσω οστεοτομίας της ωλένης
• Αντικατάσταση της άρθρωσης σε περιπτώσεις σοβαρής εκφύλισης

Η μετεγχειρητική φροντίδα εξαρτάται από το είδος της χειρουργικής επέμβασης και καθορίζεται από τον θεράποντα κτηνίατρο. Σε γενικές γραμμές, απαιτείται περιορισμός της δραστηριότητας και παραμονή σε ήρεμο περιβάλλον για διάστημα 2 έως 6 εβδομάδων ή και περισσότερο.

Η πρόγνωση διαφέρει από σκύλο σε σκύλο, ωστόσο όσο η νόσος είναι ηπιότερη και αντιμετωπίζεται νωρίτερα, τόσο καλύτερη είναι η μακροπρόθεσμη έκβαση. Οι περισσότεροι σκύλοι ωφελούνται από τη χειρουργική θεραπεία ακόμη και σε προχωρημένα στάδια, αν και η οστεοαρθρίτιδα, μόλις εγκατασταθεί, εξελίσσεται σταδιακά ανεξάρτητα από τη θεραπεία. Περίπου το 85% των περιστατικών παρουσιάζει βελτίωση στη χωλότητα και την άνεση μετά τη θεραπεία, παρά την ακτινολογική εξέλιξη της αρθρίτιδας. Στόχος της θεραπείας είναι η επιβράδυνση της εξέλιξης της οστεοαρθρίτιδας και η διατήρηση της λειτουργικότητας της άρθρωσης. Αν και η δυσπλασία του αγκώνα δεν μπορεί να θεραπευτεί πλήρως, μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, προσφέροντας καλή μακροπρόθεσμη ποιότητα ζωής με συνδυασμό χειρουργικής και φαρμακευτικής αγωγής.