Γαστρική διάταση

Η γαστρική διάταση–στροφή (Gastric Dilatation–Volvulus, GDV) αποτελεί μια ταχέως εξελισσόμενη και απειλητική για τη ζωή κατάσταση στους σκύλους, η οποία απαιτεί άμεση κτηνιατρική παρέμβαση. Η αιτιολογία της είναι πολυπαραγοντική, ωστόσο συχνά σχετίζεται με την ταχεία κατανάλωση μεγάλων γευμάτων. Η συσσώρευση τροφής και αερίων προκαλεί έντονη διάταση του στομάχου, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, όπως:

• παρεμπόδιση της φυσιολογικής επιστροφής του αίματος από την κοιλιά προς την καρδιά,
• μείωση της αιμάτωσης του γαστρικού τοιχώματος,
• ρήξη του στομάχου,
• πίεση στο διάφραγμα που περιορίζει την έκπτυξη των πνευμόνων και δυσχεραίνει την αναπνοή.

Επιπλέον, το στομάχι μπορεί να περιστραφεί γύρω από τον άξονά του, κατάσταση γνωστή ως γαστρική στροφή. Η στροφή αυτή μπορεί να διακόψει την αιμάτωση τόσο του στομάχου όσο και του σπλήνα. Καθώς η διάταση επιδεινώνεται και οι συστηματικές επιδράσεις παρατείνονται, εμφανίζονται δευτερογενείς επιπλοκές.

Η μειωμένη αναπνευστική λειτουργία και η χαμηλή καρδιακή παροχή οδηγούν σε ανεπαρκή οξυγόνωση των ιστών (υποξία), προκαλώντας κυτταρικό θάνατο σε ζωτικά όργανα όπως το ήπαρ και οι νεφροί. Καρδιακές αρρυθμίες εμφανίζονται συχνά λόγω της υποξίας. Ολόκληρη η επένδυση του γαστρεντερικού σωλήνα κινδυνεύει από ισχαιμία και αποκόλληση. Η νέκρωση του εντέρου επιτρέπει τη διείσδυση βακτηρίων στην κυκλοφορία του αίματος, οδηγώντας σε βακτηριαιμία και σήψη.

Μελέτες έχουν εντοπίσει παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τη GDV, αν και ο μηχανισμός δεν είναι πλήρως κατανοητός. Η κατάσταση εμφανίζεται συχνότερα σε σκύλους που:

• έχουν βαθύ θώρακα,
• τρέφονται με ένα μεγάλο γεύμα ημερησίως,
• είναι μεγαλύτερης ηλικίας,
• έχουν συγγενείς που έχουν παρουσιάσει GDV.

Επιπλέον, αυξημένος κίνδυνος έχει συσχετιστεί με υπερυψωμένα μπολ τροφής, προηγούμενη σπληνεκτομή, μεγάλες ή γιγαντόσωμες φυλές και στρες. Μελέτη του 2006 έδειξε ότι ξηρές τροφές που περιλαμβάνουν έλαια ή λίπη στα πρώτα τέσσερα συστατικά της ετικέτας αυξάνουν τον κίνδυνο σε ευπαθείς σκύλους.

Παρότι σχεδόν όλες οι φυλές έχουν αναφερθεί, συχνότερα προσβάλλονται οι Great Dane, Weimaraner, Saint Bernard, Irish Setter και Gordon Setter.

Τα πρώιμα συμπτώματα σχετίζονται κυρίως με κοιλιακό πόνο και περιλαμβάνουν:

• ανησυχία ή επίμονη παρατήρηση της κοιλιάς,
• στάση με τέντωμα του σώματος,
• έντονη σιελόρροια,
• κοιλιακή διάταση,
• προσπάθειες για εμετό χωρίς αποτέλεσμα.

Καθώς η νόσος εξελίσσεται, το ζώο μπορεί να λαχανιάζει, να εμφανίζει έντονο φούσκωμα, αδυναμία, κατάρρευση ή αδυναμία έγερσης. Κατά την κλινική εξέταση παρατηρούνται συχνά ταχυκαρδία, ταχύπνοια, αδύναμος σφυγμός, παρατεταμένος χρόνος τριχοειδικής επαναπλήρωσης και διάταση της κοιλιάς.

Η εμφάνιση αυτών των συμπτωμάτων απαιτεί άμεση κτηνιατρική αξιολόγηση. Η χειρουργική επέμβαση είναι απαραίτητη μετά τη διάγνωση GDV, με καλύτερη πρόγνωση όταν πραγματοποιείται έγκαιρα. Συχνά απαιτείται παραπομπή σε κτηνίατρο χειρουργό πιστοποιημένο από το ACVS.

Ο αρχικός έλεγχος περιλαμβάνει γενική αίματος, βιοχημικό έλεγχο, ηλεκτρολύτες και ανάλυση ούρων για την εκτίμηση μεταβολικών διαταραχών. Οι ακτινογραφίες κοιλίας επιβεβαιώνουν τη διάγνωση, ενώ το ηλεκτροκαρδιογράφημα χρησιμοποιείται για την ανίχνευση αρρυθμιών. Συχνά διενεργείται και ανάλυση αερίων αίματος για την εκτίμηση της αναπνευστικής λειτουργίας. Επιπλέον εξετάσεις μπορεί να κριθούν απαραίτητες.

Οι περισσότεροι ασθενείς χρειάζονται προεγχειρητική σταθεροποίηση με ενδοφλέβια υγρά και οξυγονοθεραπεία. Σε περιπτώσεις αιμορραγίας λόγω βλάβης αγγείων του σπλήνα, μπορεί να απαιτηθεί μετάγγιση αίματος. Ακολουθεί αποσυμπίεση του στομάχου με ρινογαστρικό σωλήνα ή διαδερμική παρακέντηση.

Η χειρουργική επέμβαση περιλαμβάνει διερεύνηση της κοιλίας, αποστροφή του στομάχου, εκτίμηση της βιωσιμότητας των οργάνων και, εφόσον απαιτείται, μερική γαστρεκτομή ή σπληνεκτομή. Το στομάχι σταθεροποιείται μόνιμα στο κοιλιακό τοίχωμα με γαστροπηξία για την πρόληψη μελλοντικής στροφής.

Επιπλοκές μπορεί να περιλαμβάνουν υπόταση, αιμορραγία, λοιμώξεις, διάσπαση ραμμάτων, αρρυθμίες, καταπληξία ή θάνατο. Η νοσηλεία διαρκεί συνήθως αρκετές ημέρες με στενή παρακολούθηση. Παροδικές αρρυθμίες είναι συχνές αλλά συχνά υποχωρούν χωρίς θεραπεία.

Η βλάβη επαναιμάτωσης και το παρατεταμένο σοκ μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές οργανικές δυσλειτουργίες. Η θνησιμότητα ανέρχεται περίπου στο 15%, με αυξημένο κίνδυνο όταν τα συμπτώματα διαρκούν πάνω από 6 ώρες, υπάρχουν προεγχειρητικές αρρυθμίες ή απαιτείται εκτομή στομάχου ή σπλήνα.

Μετά την επέμβαση, απαιτείται περιορισμός δραστηριότητας και μακροχρόνια διατροφική διαχείριση με μικρά, συχνά γεύματα. Αν και η γαστροπηξία δεν αποτρέπει τη διάταση, μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο θανατηφόρας στροφής.

Προληπτικά, συνιστάται προφυλακτική γαστροπηξία σε φυλές υψηλού κινδύνου ή σε σκύλους με οικογενειακό ιστορικό GDV, συχνά σε συνδυασμό με στείρωση. Διατίθενται και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές (Εικόνα 2).