Γαστροπηξία

Η γαστρική διάταση-στροφή (Gastric Dilatation-Volvulus, GDV) αποτελεί μία οξεία, ταχέως εξελισσόμενη και απειλητική για τη ζωή πάθηση των σκύλων, η οποία απαιτεί άμεση κτηνιατρική αντιμετώπιση. Πρόκειται για μία πολυπαραγοντική νόσο, η οποία συχνά σχετίζεται με την ταχεία κατανάλωση μεγάλης ποσότητας τροφής. Η συσσώρευση τροφής και αερίων προκαλεί σημαντική διάταση και διόγκωση του στομάχου, οδηγώντας σε σοβαρές επιπλοκές, όπως:

• παρεμπόδιση της φυσιολογικής επιστροφής του αίματος από την κοιλιακή χώρα προς την καρδιά
• μειωμένη αιμάτωση του γαστρικού βλεννογόνου
• ρήξη ή διάτρηση του τοιχώματος του στομάχου
• πίεση στο διάφραγμα, με αποτέλεσμα τον περιορισμό της έκπτυξης των πνευμόνων και δυσχέρεια της αναπνοής

Σε ορισμένες περιπτώσεις, το στομάχι διατείνεται τόσο ώστε να περιστραφεί γύρω από τον άξονά του, κατάσταση που ονομάζεται γαστρική στροφή. Η περιστροφή αυτή μπορεί να διακόψει την αιμάτωση του στομάχου και του σπλήνα. Καθώς η διάταση επιδεινώνεται και οι συστηματικές επιδράσεις παρατείνονται, είναι πιθανή η εμφάνιση δευτερογενών επιπλοκών.

Η μειωμένη αναπνευστική λειτουργία και η ελαττωμένη καρδιακή παροχή καθ’ όλη τη διάρκεια της νόσου οδηγούν σε ανεπαρκή παροχή οξυγόνου στους ιστούς (υποξία), προκαλώντας κυτταρικό θάνατο στο ήπαρ, τους νεφρούς και άλλα ζωτικά όργανα.
Οι καρδιακές αρρυθμίες εμφανίζονται συχνά ως αποτέλεσμα της υποξίας.
Ολόκληρος ο γαστρεντερικός σωλήνας διατρέχει κίνδυνο νέκρωσης και αποκόλλησης του βλεννογόνου.
Η βλάβη του γαστρεντερικού επιτρέπει τη διέλευση βακτηρίων στην κυκλοφορία του αίματος, οδηγώντας σε βακτηριαιμία και πιθανώς σε σήψη.

Πολλές μελέτες έχουν διερευνήσει τους παράγοντες κινδύνου της GDV. Παρότι το σύνδρομο δεν έχει πλήρως διευκρινιστεί, είναι γνωστό ότι εμφανίζεται συχνότερα σε σκύλους που:

• έχουν βαθύ θώρακα (αυξημένη αναλογία ύψους προς πλάτος θώρακα)
• σιτίζονται με ένα μεγάλο γεύμα ημερησίως
• είναι μεγαλύτερης ηλικίας
• έχουν συγγενείς με ιστορικό της πάθησης

Επιπλέον, η υπερυψωμένη σίτιση, προηγούμενη σπληνεκτομή, το μεγάλο ή γιγαντιαίο μέγεθος φυλής και το στρες θεωρούνται επιβαρυντικοί παράγοντες. Μελέτη του 2006 έδειξε ότι ξηρές τροφές που περιέχουν έλαια (όπως ηλιέλαιο ή ζωικό λίπος) στα πρώτα τέσσερα συστατικά αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης GDV σε προδιατεθειμένους σκύλους.

Παρότι η νόσος έχει καταγραφεί σχεδόν σε όλες τις φυλές, εμφανίζεται συχνότερα σε Μεγάλους Δανούς, Weimaraner, Αγίου Βερνάρδου, Ιρλανδικά και Gordon Setter.

Τα αρχικά συμπτώματα σχετίζονται κυρίως με κοιλιακό πόνο και περιλαμβάνουν:

• ανήσυχη συμπεριφορά ή επίμονο κοίταγμα της κοιλιάς
• όρθια στάση με τέντωμα
• υπερβολική σιελόρροια
• εμφανή διόγκωση της κοιλιάς
• άκαρπες προσπάθειες εμετού

Με την εξέλιξη της νόσου, το ζώο μπορεί να λαχανιάζει, να παρουσιάσει έντονο φούσκωμα, αδυναμία, κατάρρευση και κατάκλιση. Κατά την κλινική εξέταση παρατηρούνται αυξημένοι καρδιακοί και αναπνευστικοί ρυθμοί, ασθενείς σφύξεις, παρατεταμένος χρόνος τριχοειδικής επαναπλήρωσης και κοιλιακή διάταση.

Η εμφάνιση οποιουδήποτε από τα παραπάνω απαιτεί άμεση κτηνιατρική αξιολόγηση. Εφόσον τεθεί διάγνωση GDV, η χειρουργική επέμβαση είναι απαραίτητη. Η έγκαιρη σταθεροποίηση και χειρουργική αντιμετώπιση μειώνουν σημαντικά τη θνησιμότητα. Συχνά απαιτείται παραπομπή σε εξειδικευμένο χειρουργό πιστοποιημένο από το ACVS.

Ο αρχικός έλεγχος περιλαμβάνει γενική αίματος, βιοχημικές εξετάσεις, ηλεκτρολύτες και ανάλυση ούρων, ώστε να εντοπιστούν μεταβολικές διαταραχές και να αποκλειστούν άλλες παθήσεις.
Οι ακτινογραφίες κοιλίας επιβεβαιώνουν τη διάγνωση, ενώ το ηλεκτροκαρδιογράφημα χρησιμοποιείται για την ανίχνευση αρρυθμιών. Η ανάλυση αερίων αίματος εκτιμά τη σοβαρότητα της αναπνευστικής ανεπάρκειας. Επιπλέον εξετάσεις μπορεί να κριθούν απαραίτητες.

Λόγω αιμοδυναμικής αστάθειας, τα περισσότερα περιστατικά απαιτούν προεγχειρητική σταθεροποίηση με ενδοφλέβια υγρά και οξυγονοθεραπεία. Εάν υπάρχει τραυματισμός των αγγείων του σπλήνα, μπορεί να απαιτηθεί μετάγγιση αίματος.

Ακολουθεί γαστρική αποσυμπίεση με τη διέλευση σωλήνα μέσω του οισοφάγου στο στομάχι για απομάκρυνση αέρα και υγρών, συχνά με πλύσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται διαδερμική αποσυμπίεση με βελόνα. Ο χρόνος της αναισθησίας εξαρτάται από τη σταθερότητα του ζώου.

Η χειρουργική επέμβαση περιλαμβάνει πλήρη διερεύνηση της κοιλιάς και αποκατάσταση της στροφής. Αξιολογείται η βιωσιμότητα του στομάχου, του σπλήνα και άλλων οργάνων. Εφόσον απαιτείται, πραγματοποιείται μερική γαστρεκτομή ή σπληνεκτομή. Στη συνέχεια, το στομάχι καθηλώνεται μόνιμα στο κοιλιακό τοίχωμα (γαστροπηξία) για πρόληψη μελλοντικής στροφής.

Πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνουν υπόταση, αιμορραγία, λοίμωξη, διάσπαση ραμμάτων, αρρυθμίες, καταπληξία και θάνατο. Τα ζώα νοσηλεύονται για αρκετές ημέρες με συνεχή παρακολούθηση. Οι περισσότερες μετεγχειρητικές αρρυθμίες είναι παροδικές.

Σοβαρές επιπλοκές μπορεί να προκύψουν από επαναιμάτωση, κατά την οποία απελευθερώνονται τοξικά μεταβολικά προϊόντα, προκαλώντας νεφρική ή ηπατική ανεπάρκεια και αρρυθμίες. Η παρατεταμένη καταπληξία μπορεί να οδηγήσει σε οργανική ανεπάρκεια ή θάνατο. Όσο μεγαλύτερη η καθυστέρηση στη θεραπεία, τόσο αυξάνεται η θνησιμότητα, η οποία εκτιμάται περίπου στο 15%.

Παράγοντες αυξημένης θνησιμότητας περιλαμβάνουν:

• συμπτώματα διάρκειας άνω των 6 ωρών
• προεγχειρητικές αρρυθμίες
• ανάγκη μερικής γαστρεκτομής
• ανάγκη σπληνεκτομής

Η ανάρρωση απαιτεί περιορισμό δραστηριότητας για μερικές εβδομάδες. Μακροπρόθεσμα συνιστώνται μικρά και συχνά γεύματα και συνεχής παρακολούθηση.

Παρότι μπορεί να εμφανιστεί απλή γαστρική διάταση μετά την επέμβαση, η γαστροπηξία προλαμβάνει τη θανατηφόρα στροφή.

Ως προληπτικό μέτρο, η προφυλακτική γαστροπηξία συνιστάται σε φυλές υψηλού κινδύνου και μπορεί να πραγματοποιηθεί ταυτόχρονα με στείρωση, χρησιμοποιώντας ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.