Γαστροτομή

Τα γαστρεντερικά (ΓΕ) ξένα σώματα εμφανίζονται όταν τα ζώα συντροφιάς καταπίνουν αντικείμενα που δεν μπορούν να χωνευτούν και δεν διέρχονται εύκολα από το στομάχι ή το έντερο. Τέτοια αντικείμενα μπορεί να είναι παιχνίδια (Εικόνα 1), λουριά, ρούχα, ξύλα ή άλλα μη βρώσιμα αντικείμενα, καθώς και ανθρώπινα τρόφιμα όπως κόκαλα ή απορρίμματα. Όταν αυτά παγιδεύονται στο γαστρεντερικό σύστημα, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή νόσο.

Η φύση και η βαρύτητα των προβλημάτων που προκύπτουν εξαρτώνται από:

• το χρονικό διάστημα παραμονής του ξένου σώματος,
• τη θέση του μέσα στο γαστρεντερικό σωλήνα,
• τον βαθμό απόφραξης του αυλού,
• και το υλικό από το οποίο αποτελείται.

Ορισμένα υλικά, όπως παλαιά νομίσματα ή αντικείμενα που περιέχουν μόλυβδο, μπορεί να προκαλέσουν συστηματική τοξικότητα, ενώ άλλα προκαλούν τοπική βλάβη στο έντερο λόγω πίεσης, απόφραξης ή διαταραχής της αιμάτωσης.

Τα γαστρεντερικά ξένα σώματα, και ιδιαίτερα τα γραμμικά (π.χ. κλωστές), μπορούν να προκαλέσουν διάτρηση του εντερικού τοιχώματος. Αυτό οδηγεί σε διαρροή εντερικού περιεχομένου στην κοιλιά και ταχεία ανάπτυξη περιτονίτιδας, καθώς και βακτηριακής διασποράς (σήψη), καταστάσεις που απειλούν άμεσα τη ζωή.

Παρότι ορισμένα μικρά ξένα σώματα μπορεί να αποβληθούν αυτόματα, πολλά παραμένουν παγιδευμένα κατά μήκος του γαστρεντερικού σωλήνα, προκαλώντας πόνο και σοβαρή ασθένεια. Κάποια ξένα σώματα στο στομάχι μπορούν να αφαιρεθούν ενδοσκοπικά, όμως τα περισσότερα απαιτούν χειρουργική διερεύνηση της κοιλίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το ξένο σώμα εντοπίζεται στον οισοφάγο, κοντά στη βάση της καρδιάς ή στο διάφραγμα, γεγονός που μπορεί να απαιτεί θωρακική χειρουργική επέμβαση.

Τα κλινικά συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με τον βαθμό απόφραξης, τη θέση, τη διάρκεια και το είδος του ξένου σώματος. Συχνά παρατηρούνται:

• έμετοι,
• ανορεξία,
• κοιλιακό άλγος,
• αφυδάτωση,
• διάρροια με ή χωρίς παρουσία αίματος,
• συλλογή υγρού στην κοιλιακή χώρα.

Σε περιπτώσεις γραμμικών ξένων σωμάτων, μπορεί να παρατηρηθεί κλωστή τυλιγμένη στη βάση της γλώσσας ή να προβάλλει από τον πρωκτό.

Η απόφραξη του εντέρου μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση και διαταραχές ηλεκτρολυτών, οδηγώντας σε γενικευμένη κακουχία. Σε περιπτώσεις διάτρησης του γαστρεντερικού σωλήνα, το ζώο μπορεί να βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση, με ανάπτυξη περιτονίτιδας, σήψης και ενδεχόμενο θάνατο.

Ο κτηνίατρος συνήθως συστήνει αιματολογικές εξετάσεις, όπως γενική αίματος, βιοχημικό προφίλ και ανάλυση ούρων, ώστε να αποκλειστούν άλλες αιτίες των συμπτωμάτων. Οι ακτινογραφίες κοιλίας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, θώρακα πραγματοποιούνται συχνά.

Όταν οι απλές ακτινογραφίες δεν αποκαλύπτουν την αιτία, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακτινογραφία με σκιαγραφικό βάριο. Το υπερηχογράφημα κοιλίας αποτελεί επίσης πολύτιμο διαγνωστικό εργαλείο. Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις, μπορεί να απαιτηθεί αξονική τομογραφία.

Δεν απαιτούν όλα τα γαστρεντερικά ξένα σώματα χειρουργική αντιμετώπιση. Ορισμένα μικρά και λεία αντικείμενα μπορούν να διέλθουν χωρίς επιπλοκές, με υποστηρικτική νοσηλεία και ενδοφλέβια υγρά. Ξένα σώματα στο ανώτερο πεπτικό μπορεί να αφαιρεθούν με πρόκληση εμέτου ή ενδοσκόπηση.

Όταν η συντηρητική αγωγή αποτύχει, η απόφραξη επιδεινώνεται, το αντικείμενο δεν μετακινείται ή υπάρχει υποψία γραμμικού ξένου σώματος, απαιτείται χειρουργική διερεύνηση. Τα περισσότερα περιστατικά απαιτούν γαστροτομή ή εντεροτομή, ενώ σε σοβαρή εντερική βλάβη πραγματοποιείται εκτομή και αναστόμωση.

Η τελική χειρουργική απόφαση λαμβάνεται διεγχειρητικά, μετά από πλήρη αξιολόγηση του εντέρου και των κοιλιακών οργάνων.

Μετά τη χειρουργική επέμβαση, τα ζώα παραμένουν σε ενδοφλέβια υγρά και παρακολούθηση για 12–24 ώρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις τοποθετείται ρινογαστρικός σωλήνας για αποσυμφόρηση. Αν υπάρχει εκτεταμένη βλάβη, χορηγούνται ενδοφλέβια αντιβιοτικά.

Η πρώιμη επανασίτιση είναι σημαντική για την επούλωση του εντέρου. Όταν το ζώο τρώει αυτόνομα και λαμβάνει από του στόματος φάρμακα, μπορεί να λάβει εξιτήριο.

Πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνουν ειλεό, στένωση, σύνδρομο βραχέος εντέρου και διαρροή εντερικού περιεχομένου. Η διαρροή είναι η σοβαρότερη επιπλοκή και συνήθως εμφανίζεται τις πρώτες πέντε ημέρες. Συμπτώματα όπως λήθαργος, ανορεξία, έμετος, πυρετός, εκροή από το τραύμα ή κοιλιακή διάταση απαιτούν άμεση επανεκτίμηση.

Ζώα με εκτομή άνω του 75% του εντέρου κινδυνεύουν από σύνδρομο βραχέος εντέρου, το οποίο οδηγεί σε δυσαπορρόφηση, χρόνια διάρροια και απώλεια βάρους. Με σωστή διατροφική υποστήριξη, ορισμένα ζώα μπορούν να προσαρμοστούν.

Η συνολική πρόγνωση μετά από χειρουργική αφαίρεση γαστρεντερικού ξένου σώματος είναι συνήθως πολύ καλή. Η πρόληψη επαναλαμβανόμενης κατάποσης ξένων σωμάτων είναι κρίσιμη, καθώς οι επαναλαμβανόμενες κοιλιακές επεμβάσεις αυξάνουν τον κίνδυνο επιπλοκών. Σε επίμονες περιπτώσεις, μπορεί να απαιτηθεί χρήση φίμωτρου τύπου καλαθιού.