Γοναδεκτομή

Η στείρωση αρσενικών μικρών ζώων αποτελεί συχνά μία προγραμματισμένη, προληπτική διαδικασία που εφαρμόζεται για τον έλεγχο του πληθυσμού και τη βελτίωση της συμπεριφοράς, αλλά μπορεί επίσης να ενδείκνυται για την πρόληψη ή τη θεραπεία συγκεκριμένων παθολογικών καταστάσεων. Τα μη στειρωμένα ζώα που αναπαράγονται ανεξέλεγκτα συμβάλλουν σημαντικά στον υπερπληθυσμό των ζώων συντροφιάς, ο οποίος αποτελεί σοβαρό πρόβλημα σε πολλές περιοχές, όπως αποδεικνύεται από την υπερφόρτωση καταφυγίων και φιλοζωικών οργανώσεων.

Η στείρωση συνιστάται ως θεραπευτικό ή προληπτικό μέτρο σε ζώα που πάσχουν από:

• κρυψορχία (παραμονή ενός ή και των δύο όρχεων στην κοιλιακή χώρα)
• υποπλασία ή ατροφία όρχεων
• ορχίτιδα ή επιδιδυμίτιδα (λοιμώξεις)
• σοβαρό τραυματισμό των όρχεων
• νεοπλασία των όρχεων ή της επιδιδυμίδας
• συστροφή όρχεων
• περινεϊκή κήλη
• υποκείμενη νόσο του ουροποιητικού, όπως ουρηθρικοί λίθοι
• παθήσεις του προστάτη
• περιπρωκτικά αδενώματα

Ο ρόλος της στείρωσης στην εμφάνιση μελλοντικών νεοπλασιών ή ορθοπαιδικών παθήσεων παραμένει αμφιλεγόμενος. Τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με την ιδανική ηλικία για τη διενέργεια προληπτικής στείρωσης είναι περιορισμένα. Για τον λόγο αυτό, τα πλεονεκτήματα, τα μειονεκτήματα και ο κατάλληλος χρόνος πραγματοποίησης της επέμβασης θα πρέπει να συζητούνται με τον κτηνίατρο.

Τα ζώα που προσέρχονται για προγραμματισμένη στείρωση για λόγους ελέγχου πληθυσμού ή τροποποίησης συμπεριφοράς συνήθως δεν παρουσιάζουν κλινικά συμπτώματα. Αντίθετα, ζώα με παθήσεις των όρχεων ή/και της επιδιδυμίδας ενδέχεται να εμφανίζουν συμπτώματα που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη νόσο.

Ζώα με κρυψορχία μπορεί να εμφανίζουν κοιλιακή μάζα κατά την κλινική εξέταση και συμπτώματα όπως:

• ναυτία
• πόνο
• ανορεξία
• απώλεια βάρους
• έμετο
• διάρροια
• απώλεια τριχώματος
• διόγκωση μαστικών αδένων
• καταστολή της λειτουργίας του μυελού των οστών
• σεξουαλική έλξη από άλλα αρσενικά σκυλιά

Η υποπλασία ή ατροφία των όρχεων συνήθως δεν συνοδεύεται από συμπτώματα, εκτός εάν παραμένει ενεργή ορμονικά συγκεκριμένη κυτταρική ομάδα, οπότε μπορεί να εμφανιστούν:

• απώλεια τριχώματος
• διόγκωση μαστικών αδένων
• έλξη αρσενικών σκύλων

Η ορχίτιδα και η επιδιδυμίτιδα εκδηλώνονται συνήθως με:

• πόνο στους όρχεις
• διόγκωση του οσχέου
• κατάπτωση
• λήθαργο
• πυρετό
• μειωμένη όρεξη

Ο τραυματισμός των όρχεων μπορεί να προκαλέσει:

• διόγκωση και αλλοίωση χρώματος του οσχέου
• πόνο
• αιμορραγία
• συστηματικά σημεία καταπληξίας

Οι όγκοι των όρχεων ή της επιδιδυμίδας συνήθως προκαλούν:

• διόγκωση ενός ή και των δύο όρχεων
• πόνο
• απώλεια τριχώματος
• διόγκωση μαστικών αδένων
• προσέλκυση άλλων αρσενικών σκύλων

Η συστροφή όρχεων εκδηλώνεται με:

• αιφνίδιο έντονο πόνο
• διόγκωση όρχεων
• κατάπτωση

Η περινεϊκή κήλη συνοδεύεται από:

• διόγκωση δίπλα στο ορθό
• δυσκοιλιότητα
• έντονη προσπάθεια για αφόδευση
• δυσκολία ή προσπάθεια κατά την ούρηση

Οι ουρηθρικοί λίθοι προκαλούν:

• δυσκολία ή προσπάθεια κατά την ούρηση
• μερική ή πλήρη αδυναμία ούρησης
• αλλαγή στο χρώμα των ούρων
• κοιλιακό άλγος
• λήθαργο
• κατάθλιψη
• ανορεξία

Οι παθήσεις του προστάτη οδηγούν συνήθως σε διόγκωσή του, προκαλώντας:

• δυσκοιλιότητα
• δυσχέρεια αφόδευσης
• κοιλιακό πόνο
• δυσκολία στην ούρηση
• αλλοιωμένο χρώμα ούρων

Τα περιπρωκτικά αδενώματα εκδηλώνονται με:

• μία ή περισσότερες μάζες γύρω από το ορθό
• αιματηρά κόπρανα
• ερεθισμό της περιπρωκτικής περιοχής

Όταν υπάρχει υποψία νόσου των όρχεων ή της επιδιδυμίδας, συνιστάται πλήρης μεταβολικός έλεγχος, που περιλαμβάνει γενική αίματος, βιοχημικές εξετάσεις και ανάλυση ούρων, για την ανίχνευση συνοδών παθήσεων και την αξιολόγηση της λειτουργίας του μυελού των οστών. Σε υποψία νεοπλασίας ενδείκνυνται ακτινογραφίες θώρακα και κοιλίας. Το υπερηχογράφημα συμβάλλει στον προσδιορισμό της υποκείμενης πάθησης και της επίδρασής της στα παρακείμενα όργανα.

Σε περιπτώσεις λοιμώξεων, απαιτείται καλλιέργεια ούρων και ιστών, καθώς και αιματολογικός έλεγχος για Brucella canis, ένα σημαντικό ζωοανθρωπονόσο. Όλοι οι ιστοί των όρχεων ή της επιδιδυμίδας πρέπει να αποστέλλονται για ιστολογική εξέταση, ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση και να καθοριστεί η περαιτέρω θεραπεία.

Νεαρά και υγιή ζώα που υποβάλλονται σε προγραμματισμένη στείρωση απαιτούν μόνο βασικό προεγχειρητικό αιματολογικό έλεγχο.

Η χειρουργική στείρωση πραγματοποιείται με δύο βασικές τεχνικές: την ανοικτή και την κλειστή μέθοδο. Η επιλογή της τεχνικής εξαρτάται από την προτίμηση και την εμπειρία του κτηνιάτρου. Η αφαίρεση του οσχέου (σκορτεκτομή) μπορεί να συζητηθεί, ιδιαίτερα όταν υπάρχει μεγάλο, χαλαρό όσχεο ή όταν απαιτείται για την αντιμετώπιση της πρωτοπαθούς νόσου, όπως τραύμα, ουρηθρικοί λίθοι ή νεοπλασία.

Η αντιμετώπιση της περινεϊκής κήλης, των παθήσεων του προστάτη ή των περιπρωκτικών αδενωμάτων ενδέχεται να απαιτεί ταυτόχρονες χειρουργικές επεμβάσεις.

Η μετεγχειρητική φροντίδα περιλαμβάνει περιορισμό της δραστηριότητας και ελεγχόμενους περιπάτους με λουρί για περίπου δύο εβδομάδες. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να συστηθούν ψυχρά επιθέματα και αναλγητικά φάρμακα, όπως μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη. Τα ράμματα αφαιρούνται συνήθως 10–14 ημέρες μετά την επέμβαση. Σε περιπτώσεις ενόχλησης του τραύματος, μπορεί να απαιτηθεί κολάρο Ελισάβετ.

Η πρόγνωση για την προγραμματισμένη στείρωση είναι άριστη. Για τις υπόλοιπες περιπτώσεις, η πρόγνωση εξαρτάται από την υποκείμενη νόσο. Ο κατάλληλος χρόνος στείρωσης θα πρέπει να καθορίζεται σε συνεργασία με τον θεράποντα κτηνίατρο.