Ημιλαμινεκτομή

Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι (το «μαξιλαράκι» ανάμεσα στα οστά της σπονδυλικής στήλης) μπορεί, λόγω συνθηκών και δυνάμεων, να διογκωθούν ή να ραγούν με την πάροδο του χρόνου. Η ρήξη του δίσκου προκαλεί δύο κύριους τύπους βλάβης στον νωτιαίο μυελό: συμπίεση και διάσειση. Το μέγεθος της βλάβης και η απώλεια νευρικών κυττάρων καθορίζονται από:

• το είδος της δύναμης
• το πόσο έντονη είναι η δύναμη που ασκείται στον νωτιαίο μυελό
• το πόσο χρόνο ασκείται η δύναμη

Σχετικά ήπια βλάβη μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια συντονισμού και σε βάδισμα τύπου «μεθυσμένου ναύτη». Πιο σημαντική βλάβη μπορεί να προκαλέσει απώλεια βάδισης ή αδυναμία εκούσιας κίνησης των ποδιών. Πολύ σοβαρή κάκωση μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη απώλεια της αίσθησης του πόνου. Η πρόγνωση για ανάρρωση μπορεί να είναι πολύ κακή ανάλογα με το πόσο καιρό έχει χαθεί η αντίληψη του πόνου.

Οι χονδροδυστροφικές φυλές (Dachshund, Pekinese, Beagle, Lhasa Apso κ.ά.) αποτελούν τη μεγάλη πλειονότητα των περιστατικών ρήξης δίσκου, με το Dachshund να αντιστοιχεί στο 45–70% όλων των περιπτώσεων. Σε αυτά τα σκυλιά, η μέση ηλικία έναρξης των κλινικών σημείων είναι 3–6 ετών, αν και στις ακτινογραφίες μπορεί να φανεί ασβεστοποίηση δίσκων ήδη από τα 2 έτη. Μη χονδροδυστροφικές φυλές (π.χ. Labrador Retriever, German Shepherd Dog) εμφανίζονται συνήθως μεταξύ 5 και 12 ετών. Οι θωρακοσφυϊκοί δίσκοι (περιοχή ράχης) ευθύνονται για περίπου 65% των ρήξεων, ενώ οι αυχενικοί (περιοχή τραχήλου) για έως 18% των περιστατικών που προσέρχονται.

Η ρήξη δίσκου εκδηλώνεται με διαφορετικού βαθμού πόνο. Όταν αρχίζει και εξελίσσεται νευρική βλάβη, συχνά ακολουθεί ένα προβλέψιμο μοτίβο:

• πόνος στη ράχη ή στον αυχένα, με πιθανή άρνηση να περπατήσει μέσα στο δωμάτιο
• ασταθές βάδισμα τύπου «μεθυσμένου ναύτη» ή «τρέμουλο» στο πίσω μέρος· τα πίσω πόδια συχνά διασταυρώνονται καθώς περπατά
• πλήρης απώλεια κινητικής λειτουργίας των οπίσθιων άκρων· συνήθως ταυτόχρονα χάνει την ικανότητα να ουρεί φυσιολογικά και να αδειάζει πλήρως την κύστη
• απώλεια αίσθησης πόνου, εύρημα που υποδηλώνει σοβαρή κάκωση του νωτιαίου μυελού και συνδέεται με επιφυλακτική έως κακή πρόγνωση

Η ταξινόμηση των ρήξεων δίσκου γίνεται συνήθως κατά μεγάλες ανατομικές περιοχές:

• αυχενικοί σπόνδυλοι 1–5 (C1–C5)
• αυχενικός 6 έως θωρακικός 2 (C6–T2)
• θωρακικός 3 έως οσφυϊκός 3 (T3–L3)
• οσφυϊκός 4 έως ιερό (L4–S3)

Η ομαδοποίηση αυτή ονομάζεται νευροεντόπιση (neurolocalization) και βοηθά έναν χειρουργό πιστοποιημένο από το ACVS να σχεδιάσει τις κατάλληλες διαγνωστικές εξετάσεις και τις πιθανές χειρουργικές επιλογές. Η ρήξη μεσοσπονδυλίου δίσκου θεωρείται γενικά πραγματικό χειρουργικό επείγον, και η πρόγνωση μεταβάλλεται σημαντικά ανάλογα με το πόση λειτουργικότητα υπάρχει όταν το ζώο εξετάζεται και αντιμετωπίζεται χειρουργικά.

Εικόνα 1. Πλάγιο μυελογράφημα σε dachshund με κήλη δίσκου.

Πολλοί κτηνίατροι πρωτοβάθμιας φροντίδας προτείνουν αρχικό έλεγχο υγείας, καθώς και μία ή περισσότερες από τις παρακάτω απεικονιστικές/διαγνωστικές μεθόδους:

• εξετάσεις αίματος: γενική αίματος (CBC), βιοχημικός έλεγχος ορού και ανάλυση ούρων
• ακτινογραφίες σπονδυλικής στήλης ή θώρακα
• μυελογράφημα, δηλαδή σειρά ακτινογραφιών αφού εγχυθεί σκιαγραφικό γύρω από τον νωτιαίο μυελό για να αναδειχθεί συμπίεση (Εικόνα 1)
• CT αντί για, ή μετά από, μυελογράφημα
• MRI επιπλέον ή εναλλακτικά του CT
• παρακέντηση εγκεφαλονωτιαίου υγρού (spinal tap) ταυτόχρονα με την απεικόνιση

Ο χειρουργός θα καθορίσει ποιες εξετάσεις είναι καταλληλότερες, και αυτό μπορεί να διαφέρει ανά περίπτωση.

Εικόνα 2. Χειρουργική φωτογραφία του περιστατικού της Εικόνας 1: έχει αφαιρεθεί τμήμα οστού πάνω από τον σπονδυλικό σωλήνα (ημιλαμινεκτομή) ώστε να εκτεθεί ο νωτιαίος μυελός και να αφαιρεθεί το υλικό του κηλωμένου δίσκου.

Η συντηρητική αντιμετώπιση (αυστηρός περιορισμός/κλωβοστασία και αναλγητικά) προσφέρεται συνήθως μόνο όταν πρόκειται για πρόσφατο πρώτο επεισόδιο και τα νευρολογικά ελλείμματα είναι ήπια. Με περαιτέρω συζήτηση, μπορεί να προκύψει παραπομπή σε κτηνίατρο χειρουργό για πλήρη διερεύνηση των επιλογών.

Υπάρχουν πολλές διαφορετικές χειρουργικές τεχνικές και προσπελάσεις, ανάλογα με τον χειρουργό και το επίπεδο του δίσκου. Η τελική επιλογή της επέμβασης γίνεται από τον χειρουργό με βάση την εμπειρία και τις προτιμήσεις του/της. Παρ’ όλα αυτά, σχεδόν πάντα συστήνεται χειρουργική αποσυμπίεση με αφαίρεση οστού πάνω από τον σπονδυλικό σωλήνα (Εικόνα 2).

Τα περισσότερα ζώα παίρνουν εξιτήριο 3–7 ημέρες μετά το χειρουργείο. Συνήθως επανεξετάζονται για έλεγχο και αφαίρεση ραμμάτων ή staples (αν υπάρχουν). Ο πόνος συνήθως ελέγχεται καλά με φάρμακα που χορηγεί ο ιδιοκτήτης.

Η μετεγχειρητική αποκατάσταση μπορεί να περιλαμβάνει:

• έκφραση κύστης 3–4 φορές την ημέρα (αν απαιτείται)
• φυσικοθεραπεία/αποκατάσταση για ενδυνάμωση και ευλυγισία
• αυστηρό περιορισμό δραστηριότητας («ανάπαυση στο κρεβάτι») για τουλάχιστον 4 εβδομάδες
• αλλαγές τρόπου ζωής όπως απώλεια βάρους, χρήση στηθόδεσμου αντί για λουρί στον λαιμό και περιορισμό των αλμάτων από έπιπλα

Πιθανές μετεγχειρητικές επιπλοκές:

• το μυελογράφημα μπορεί να πυροδοτήσει σπασμούς μέσα στις πρώτες 24 ώρες
• λοίμωξη της τομής
• κήλη άλλου δίσκου αργότερα στη ζωή (περίπου 25% υποτροπή)
• παραμένουσα αστάθεια βάδισης ή σύρσιμο των πίσω δακτύλων

Η πρόγνωση εξαρτάται έντονα από τη βαρύτητα και την εντόπιση της κάκωσης. Σε σκύλους που διατηρούν αίσθηση πόνου, η χειρουργική θεραπεία επιτρέπει σε περίπου 90% να ανακτήσουν τη χρήση των άκρων, αν και μπορεί να παραμείνει μικρή αστάθεια στο βάδισμα. Με αυστηρή ιατρική/συντηρητική αγωγή, περίπου 60–80% αυτών των περιστατικών μπορεί να επανακτήσουν λειτουργία. Αντίθετα, όταν έχει χαθεί πλήρως η αίσθηση του πόνου, η χειρουργική θεραπεία οδηγεί σε ανάκτηση χρήσης άκρων σε 50–60%, ενώ η αυστηρή συντηρητική αγωγή οδηγεί σε ανάκτηση σε <10%. Συνολικά, η ανάρρωση από νόσο μεσοσπονδυλίου δίσκου μπορεί να είναι μακρά, συνήθως εβδομάδες έως μήνες, και η αποκατάσταση με καθαρά συντηρητική αγωγή είναι συνήθως πολύ πιο αργή από την αποκατάσταση μετά από χειρουργείο.

Ζώα που χάνουν τη χρήση των οπίσθιων άκρων μπορεί να μην μπορούν να ουρήσουν σωστά. Αν βελτιωθεί η νευρολογική τους κατάσταση, είναι πιθανό να επανέλθει η αυτόνομη ούρηση. Μέχρι τότε, οι ιδιοκτήτες πρέπει να εκφράζουν την κύστη πολλές φορές την ημέρα ώστε να αδειάζει. Αυτά τα ζώα έχουν αυξημένο κίνδυνο για χρόνιες ουρολοιμώξεις και «κάψιμο» από ούρα στο δέρμα. Επιπλέον, χωρίς κινητική λειτουργία δεν μπορούν να γυρίζουν μόνα τους και μπορεί να εμφανίσουν κατακλίσεις και τραύματα. Η παραμονή σε μαλακή, καλά στρωμένη επιφάνεια μπορεί να μειώσει ή να αποτρέψει αυτά τα προβλήματα. Μπορεί επίσης να εμφανιστεί αίσθημα «μυρμηγκιάσματος» (παραισθησία), το οποίο μπορεί είτε να υποχωρήσει με τον χρόνο είτε να επιμείνει και να οδηγήσει σε αυτοτραυματισμό.