Εκτομή & αναστόμωση εντέρου

Ξένα σώματα του γαστρεντερικού (GI) εμφανίζονται όταν τα ζώα συντροφιάς καταπίνουν αντικείμενα που δεν πέπτονται και δεν μπορούν εύκολα να περάσουν από το στομάχι ή το έντερο. Τέτοια αντικείμενα μπορεί να είναι παιχνίδια (Εικόνα 1), λουριά, ρούχα, ξύλα ή οποιοδήποτε άλλο αντικείμενο που δεν προωθείται, καθώς και αντικείμενα/υλικά που σχετίζονται με ανθρώπινη τροφή, όπως κόκαλα ή σκουπίδια. Όταν αυτά τα αντικείμενα σφηνώσουν στο γαστρεντερικό, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή νόσηση. Τα προβλήματα που προκύπτουν διαφέρουν ανάλογα με:

• το χρονικό διάστημα που βρίσκεται το ξένο σώμα στο πεπτικό,
• τη θέση του ξένου σώματος,
• το πόσο έντονα το ξένο υλικό αποφράσσει το άνοιγμα του γαστρεντερικού σωλήνα, και
• το υλικό από το οποίο αποτελείται. Ορισμένα καταποθέντα αντικείμενα, όπως παλαιά κέρματα ή υλικά που περιέχουν μόλυβδο, μπορεί να προκαλέσουν συστηματική τοξικότητα, ενώ άλλα μπορεί να προκαλέσουν τοπική βλάβη στο έντερο λόγω πίεσης ή απόφραξης.

Τα ξένα σώματα του γαστρεντερικού—ιδίως τα γραμμικά όπως τα νήματα/κορδόνια—μπορούν μερικές φορές να προκαλέσουν οπές στο τοίχωμα (διάτρηση). Έτσι, εντερικό περιεχόμενο διαφεύγει στην κοιλιακή κοιλότητα. Η κατάσταση αυτή μπορεί γρήγορα να οδηγήσει σε απειλητική για τη ζωή φλεγμονή του περιτοναίου (περιτονίτιδα) και να επιτρέψει τον πολλαπλασιασμό βακτηρίων και τη γενικευμένη επιμόλυνση (σήψη). Αν και ορισμένα μικρά ξένα σώματα μπορεί να αποβληθούν, πολλά εγκλωβίζονται σε κάποιο σημείο του γαστρεντερικού, προκαλώντας δυσφορία και ασθένεια. Κάποια ξένα σώματα στο στομάχι μπορούν να αφαιρεθούν με ενδοσκόπιο· ωστόσο, στις περισσότερες περιπτώσεις απαιτείται χειρουργική διερεύνηση της κοιλιάς και αφαίρεση. Περιστασιακά, ξένα σώματα μπορεί να σφηνώσουν στον οισοφάγο στη βάση της καρδιάς ή στο επίπεδο του διαφράγματος, κάτι που μπορεί να απαιτήσει θωρακική (χειρουργική) επέμβαση.

Εικόνα 1

Τα κλινικά σημεία μπορεί να διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τον βαθμό απόφραξης, τη θέση, τη διάρκεια και το είδος του ξένου σώματος. Συχνά παρατηρούνται:

• έμετος
• ανορεξία (απώλεια όρεξης)
• κοιλιακό άλγος
• αφυδάτωση
• διάρροια (με ή χωρίς αίμα)
• παρουσία υγρού στην κοιλιά

Σε περιπτώσεις γραμμικών ξένων σωμάτων, μπορεί να φαίνεται νήμα τυλιγμένο γύρω από τη βάση της γλώσσας (Εικόνα 1) ή να προβάλλει από τον πρωκτό.

Τα συμπτώματα ξένου σώματος ή εντερικής απόφραξης μπορούν να προκαλέσουν αφυδάτωση και διαταραχές ηλεκτρολυτών, με αποτέλεσμα το ζώο να εμφανίζει και γενικευμένη κακουχία. Επιπλέον, αν το ξένο σώμα έχει διατρήσει το γαστρεντερικό και έχει εισέλθει στη θωρακική ή κοιλιακή κοιλότητα, το ζώο μπορεί να είναι βαριά άρρωστο και σε κρίσιμη κατάσταση. Τέτοιες επιπλοκές μπορεί να οδηγήσουν σε περιτονίτιδα, σήψη και θάνατο.

Εικόνα 3
Ο κτηνίατρός σας πιθανότατα θα συστήσει αρχικές εξετάσεις αίματος που περιλαμβάνουν γενική αίματος (CBC), βιοχημικό έλεγχο ορού και ανάλυση ούρων. Συνδυαστικά, αυτές βοηθούν στον αποκλεισμό άλλων αιτιών των συμπτωμάτων. Συνήθως γίνονται ακτινογραφίες κοιλίας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, θώρακα (Εικόνες 2 και 3). Όταν οι απλές ακτινογραφίες δεν αποκαλύπτουν την αιτία, μπορεί να πραγματοποιηθούν ακτινογραφίες με θετικό σκιαγραφικό, χρησιμοποιώντας βάριο για να αναδειχθεί το εσωτερικό του στομάχου και του εντέρου. Το υπερηχογράφημα κοιλίας μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για την αναγνώριση ξένων σωμάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί προηγμένη απεικόνιση, όπως αξονική τομογραφία (CT).

Η χειρουργική επέμβαση δεν είναι πάντα απαραίτητη στα ξένα σώματα του γαστρεντερικού. Μερικές φορές το αντικείμενο που καταποθεί είναι αρκετά μικρό και λείο ώστε να περάσει από το πεπτικό χωρίς να προκαλέσει βλάβη ή να σφηνώσει. Τότε ο κτηνίατρος μπορεί να συστήσει νοσηλεία με ενδοφλέβια υγρά και παρακολούθηση ώστε να διευκολυνθεί η αποβολή. Επιπλέον, ορισμένα ξένα σώματα που εγκλωβίζονται στο ανώτερο πεπτικό (στόμα, οισοφάγος, στομάχι) μπορούν να αφαιρεθούν είτε με πρόκληση εμέτου είτε με εύκαμπτο ενδοσκόπιο (σωλήνας με κάμερα). Αν η συντηρητική αντιμετώπιση και η ενδοσκόπηση δεν ανακουφίσουν το ζώο, αν το ξένο σώμα δεν μετακινείται στις ακτινογραφίες, αν η απόφραξη επιδεινώνεται ή αν υπάρχουν ενδείξεις γραμμικού ξένου σώματος, τότε ενδείκνυται χειρουργική διερεύνηση.

Τα ξένα σώματα του οισοφάγου απαιτούν θωρακική (χειρουργική) προσπέλαση για αφαίρεση. Τα περισσότερα ξένα σώματα του γαστρεντερικού σφηνώνουν στο στομάχι ή στο έντερο και απαιτούν γαστροτομή (διάνοιξη στομάχου) ή εντεροτομή (διάνοιξη εντέρου). Μετά την αφαίρεση, το γαστρεντερικό συρράπτεται. Αν το έντερο έχει υποστεί σοβαρή βλάβη, αφαιρείται το πάσχον τμήμα και τα υγιή άκρα επανασυνδέονται (εκτομή και αναστόμωση εντέρου). Η επιλογή της κατάλληλης επέμβασης καθορίζεται από τον χειρουργό αφού αξιολογηθούν το έντερο και τα λοιπά κοιλιακά όργανα. Συνήθως η τελική απόφαση λαμβάνεται κατά τη διάρκεια του χειρουργείου, όταν ο χειρουργός μπορεί να εκτιμήσει άμεσα τη βλάβη στο έντερο και στους γύρω ιστούς.

Μετά από κοιλιακή επέμβαση, τα ζώα παραμένουν με ενδοφλέβια υγρά και παρακολουθούνται οι ζωτικές τους λειτουργίες για 12–24 ώρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις τοποθετείται μικρός σωλήνας από το ρουθούνι προς το στομάχι για να απομακρύνονται συσσωρευμένα υγρά και αέρια. Όταν υπάρχει σοβαρή εντερική βλάβη, μπορεί να χορηγηθούν ενδοφλέβια αντιβιοτικά. Τροφή προσφέρεται όταν το ζώο αναρρώνει· η πρώιμη επανέναρξη σίτισης από το στόμα είναι σημαντική για την επούλωση του εντέρου. Οι ηλεκτρολύτες και άλλες αιματολογικές τιμές μπορεί να ελέγχονται περιοδικά κατά την ανάρρωση. Όταν το ζώο τρώει μόνο του και μπορεί να λάβει φάρμακα από το στόμα, μπορεί να πάρει εξιτήριο.

Πιθανές επιπλοκές της εντερικής χειρουργικής περιλαμβάνουν μειωμένη κινητικότητα του γαστρεντερικού (ειλεό), στένωση στο σημείο της επέμβασης (στένωση/αυστηρία), σύνδρομο βραχέος εντέρου ή διαφυγή στην κοιλιά. Η σοβαρότερη επιπλοκή είναι η εντερική διαφυγή. Παράγοντες όπως παθολογική επούλωση, κατεστραμμένος ιστός ή αποδόμηση του ράμματος μπορούν να οδηγήσουν σε μετεγχειρητική διαφυγή. Η διαφυγή μπορεί να εμφανιστεί μέσα στις πρώτες 5 ημέρες μετά το χειρουργείο. Συμπτώματα μπορεί να είναι λήθαργος, επιδείνωση της ανορεξίας, έμετος, πυρετός, εκροή από την τομή ή διάταση της κοιλιάς. Αν εμφανιστούν τέτοια σημεία μετά από επέμβαση στο πεπτικό, το ζώο πρέπει να επανεκτιμηθεί το συντομότερο δυνατό. Τα ζώα με διαφυγή συνήθως χρειάζονται επανεπέμβαση και ενδέχεται να απαιτήσουν παρατεταμένη νοσηλεία.

Ζώα στα οποία έχει αφαιρεθεί μεγάλο τμήμα εντέρου (>75%) έχουν αυξημένο κίνδυνο για σύνδρομο βραχέος εντέρου. Όταν αφαιρούνται εκτεταμένα τμήματα, μειώνεται η διαθέσιμη επιφάνεια για την πέψη, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε δυσαφομοίωση και δυσαπορρόφηση, με αποτέλεσμα επίμονη υδαρή ή λιπαρή διάρροια και απώλεια βάρους. Υπάρχουν θεραπευτικές επιλογές και σε ορισμένα ζώα το έντερο μπορεί να προσαρμοστεί με τον χρόνο, όμως είναι σημαντικό να συνεργάζεστε με τον κτηνίατρό σας ώστε να εξασφαλίζεται επαρκής θρέψη όταν υπάρχει αυτή η κατάσταση.

Η πρόγνωση μετά από χειρουργική αφαίρεση ξένου σώματος του γαστρεντερικού είναι συνήθως πολύ καλή. Είναι σημαντικό να αποφεύγεται η εκ νέου κατάποση ξένων υλικών. Οι επαναλαμβανόμενες κοιλιακές επεμβάσεις γίνονται πολύ πιο επικίνδυνες αν σχηματιστούν συμφύσεις. Μπορεί να βοηθήσει η παραμονή του ζώου σε κλουβί ή σε δωμάτιο χωρίς ξένα αντικείμενα όταν δεν επιτηρείται. Ζώα που καταπίνουν επανειλημμένα ξένα σώματα μπορεί να χρειαστεί να φορούν φίμωτρο τύπου «καλαθιού» για να αποτρέπεται νέα κατάποση.