Αυτόματος πνευμοθώρακας

Ο αυτόματος πνευμοθώρακας εμφανίζεται τόσο σε σκύλους όσο και σε γάτες και χαρακτηρίζεται από είσοδο αέρα στην υπεζωκοτική κοιλότητα χωρίς ιστορικό τραύματος ή ιατρογενούς διάτρησης του θωρακικού τοιχώματος. Φυσιολογικά, στον θώρακα επικρατεί αρνητική πίεση, η οποία διατηρεί τους πνεύμονες σε διάταση. Όταν αυτή η πίεση χαθεί, ο αέρας συσσωρεύεται εντός της θωρακικής κοιλότητας, με αποτέλεσμα τη μερική ή πλήρη σύμπτωση των πνευμόνων.

Ανατομικά, υπάρχουν δύο κύριες οδοί μέσω των οποίων ο αέρας μπορεί να εισέλθει στον θώρακα και να προκαλέσει αυτόματο πνευμοθώρακα: το αναπνευστικό σύστημα και ο οισοφάγος. Η συχνότερη οδός αφορά βλάβη του πνευμονικού ή τραχειακού ιστού, η οποία επιτρέπει στον εισπνεόμενο αέρα να διαφύγει στην υπεζωκοτική κοιλότητα και να συσσωρευτεί γύρω από τους πνεύμονες. Η κατάσταση αυτή προκαλείται συνήθως από τη δημιουργία φυσαλίδων (bullae) ή blebs στα άκρα των πνευμονικών λοβών. Πρόκειται για μικρούς, αεροφόρους σάκους που μπορούν να ραγούν μέσα στη θωρακική κοιλότητα (Εικόνα 1).

Στους σκύλους, οι bullae και τα blebs εντοπίζονται συχνότερα σε ζώα χωρίς άλλη συνυπάρχουσα πνευμονική νόσο και αποτελούν την πιο συχνή αιτία αυτόματου πνευμοθώρακα. Αντίθετα, στις γάτες είναι λιγότερο συχνά και η πάθηση σχετίζεται συχνότερα με υποκείμενη νόσο των πνευμόνων.

Δευτερογενείς Αιτίες

Η δεύτερη οδός εισόδου αέρα στον θώρακα αφορά τη διάτρηση του οισοφάγου, η οποία προκαλεί πνευμοθώρακα αλλά και συσσώρευση αέρα σε άλλες ανατομικές περιοχές, όπως στο υποδόριο και γύρω από τις καρδιακές δομές.

Δευτερογενείς αιτίες αυτόματου πνευμοθώρακα περιλαμβάνουν:

Σκύλοι

• Νεοπλασίες
• Βακτηριακή πνευμονία
• Πνευμονικά αποστήματα
• Μυκητιασικές λοιμώξεις
• Διροφιλαρίωση
• Πνευμονική θρομβοεμβολή
• Μετανάστευση αγκαθιών χόρτων (grass awns)

Γάτες

• Πρωτοπαθείς πνευμονικές παθήσεις
• Φλεγμονώδη νοσήματα αεραγωγών
• Διροφιλαρίωση
• Πνευμονικά παράσιτα
• Βρογχοπνευμονική δυσπλασία
• Άγνωστη αιτιολογία

Ο αυτόματος πνευμοθώρακας εμφανίζεται κυρίως σε μεγαλόσωμους, βαθυθώρακους σκύλους, χωρίς προδιάθεση φύλου. Οι Siberian Huskies και άλλες βόρειες φυλές εμφανίζονται συχνότερα. Στις γάτες δεν έχει αναγνωριστεί συγκεκριμένη προδιάθεση.

Συχνά κλινικά σημεία περιλαμβάνουν:

Σκύλοι

• Αυξημένο αναπνευστικό ρυθμό
• Βήχα
• Άγχος ή ανησυχία
• Κυανωτικούς βλεννογόνους
• Υπερδιάταση του θώρακα
• Ορθοπνοϊκή στάση, με έκταση του αυχένα και απαγωγή των αγκώνων για διευκόλυνση της αναπνοής

Γάτες

• Αναπνευστική δυσχέρεια με αυξημένη προσπάθεια
• Βήχα
• Κατάρρευση
• Λήθαργο και ανορεξία
• Έμετο
• Απόκρυψη

Η αρχική προσέγγιση από τον κτηνίατρο περιλαμβάνει συνήθως ακτινογραφίες θώρακα για την ανίχνευση αέρα εκτός των πνευμόνων (Εικόνα 2). Η εξέταση αυτή είναι ιδιαίτερα αξιόπιστη για τη διάγνωση πνευμοθώρακα, αλλά σπάνια αποκαλύπτει την υποκείμενη αιτία. Για τον λόγο αυτό απαιτείται συχνά προηγμένη απεικόνιση, κυρίως αξονική τομογραφία (CT) (Εικόνα 3).

Ο πιστοποιημένος χειρουργός ACVS είναι ο πλέον κατάλληλος να επιλέξει την κατάλληλη απεικονιστική μέθοδο και να συζητήσει τις θεραπευτικές επιλογές.

Η θεραπεία εξαρτάται από τη σοβαρότητα των κλινικών συμπτωμάτων. Η άμεση σταθεροποίηση είναι κρίσιμη, καθώς ο αυτόματος πνευμοθώρακας μπορεί να απειλήσει τη ζωή λόγω ανεπαρκούς αερισμού. Συχνά εφαρμόζεται αρχικά θωρακοκέντηση, κατά την οποία αφαιρείται ο αέρας από τη θωρακική κοιλότητα με βελόνα, επιτρέποντας στους πνεύμονες να διασταλούν και βελτιώνοντας την αναπνοή. Αν και δεν αντιμετωπίζει την αιτία, αποτελεί σωτήριο μέτρο.

Η μακροχρόνια αντιμετώπιση διακρίνεται σε συντηρητική και χειρουργική. Η επιλογή εξαρτάται από την αιτία του πνευμοθώρακα και γίνεται σε συνεργασία με τον χειρουργό ACVS.

Συντηρητική θεραπεία περιλαμβάνει:

• Οξυγονοθεραπεία
• Τοποθέτηση θωρακικού σωλήνα

Ο θωρακικός σωλήνας επιτρέπει τη συνεχή ή διαλείπουσα απομάκρυνση του αέρα, διευκολύνοντας την επαναφορά της πνευμονικής έκπτυξης (Εικόνα 4). Ωστόσο, στις περισσότερες περιπτώσεις απαιτείται χειρουργική παρέμβαση.

Χειρουργική αντιμετώπιση περιλαμβάνει συνήθως λοβεκτομή του προσβεβλημένου πνεύμονα (Εικόνα 5), μέσω θωρακοσκόπησης, μέσης στερνοτομής ή πλευρικής θωρακοτομής, ανάλογα με το περιστατικό.

Η μακροπρόθεσμη πρόγνωση στους σκύλους είναι εξαιρετική μετά από χειρουργική αφαίρεση της αιτίας. Τα ποσοστά υποτροπής είναι περίπου 3% με χειρουργείο και έως 50% χωρίς χειρουργική αντιμετώπιση. Η θνησιμότητα ανέρχεται σε περίπου 12% με χειρουργική θεραπεία και υπερβαίνει το 50% με αποκλειστικά συντηρητική αγωγή.

Για τις γάτες, τα δεδομένα είναι περιορισμένα, αλλά η πρόγνωση μπορεί να είναι καλή ανάλογα με την αιτία. Μελέτη του 2012 έδειξε ότι 54% των γατών επέζησαν έως την έξοδο από το νοσοκομείο, κυρίως με συντηρητική θεραπεία. Σε ήπιες περιπτώσεις μπορεί να επαρκεί συντηρητική αντιμετώπιση, ενώ σε σοβαρές ή επίμονες περιπτώσεις απαιτείται χειρουργείο. Η συμβουλή χειρουργού ACVS είναι καθοριστική για τη βέλτιστη φροντίδα του ζώου.