Σύσπαση υπακάνθιου μυός

Η κάκωση του υπακανθίου μυός (infraspinatus) είναι σχετικά σπάνια και παρατηρείται κυρίως σε ιδιαίτερα αθλητικούς σκύλους, συνήθως μετά από έντονη δραστηριότητα όπως το κυνήγι πτηνών. Μπορεί να σχετίζεται με ανεπαρκή φυσική προετοιμασία. Η πρόληψη βασίζεται στη διατήρηση καλής φυσικής κατάστασης και στη σταδιακή αύξηση της έντασης της άσκησης, όπως ακριβώς ισχύει και στους ανθρώπινους αθλητές.

Όταν συμβεί μυϊκός τραυματισμός, στόχος είναι να περιοριστεί η βλάβη με έλεγχο της φλεγμονής και σωστή αποκατάσταση (φυσικοθεραπεία και υποστηρικτικές μέθοδοι όπως laser therapy). Σε ορισμένα περιστατικά, η βλάβη οδηγεί σε δημιουργία ουλώδους ιστού που μειώνει την έκταση της άρθρωσης του ώμου, προκαλώντας σύσπαση (contracture). Η κατάσταση αυτή συνήθως δεν είναι επώδυνη, αλλά μπορεί να προκαλεί λειτουργική ανικανότητα. Η χειρουργική διόρθωση είναι κατά κανόνα απλή και πολύ αποτελεσματική, με επιστροφή των σκύλων σε πλήρη δραστηριότητα και σπάνιες μακροπρόθεσμες επιπλοκές.

Κατά το τρέξιμο, ο σκύλος εκτείνει πλήρως τον ώμο και στη συνέχεια ο υπακάνθιος, μαζί με άλλους μύες του ώμου, συμβάλλει στη σύσπαση/κάμψη και στην έλξη του άκρου προς τα πίσω για προώθηση του σώματος. Σε πολύ έντονο ή παρατεταμένο τρέξιμο, ο υπακάνθιος είναι ευάλωτος σε υπερκόπωση και οι μυϊκές ίνες μπορεί να σχιστούν, να διαταθούν ή να υποστούν άλλη μορφή βλάβης. Αυτό συχνά παρατηρείται στην αρχή της κυνηγετικής περιόδου και ταιριάζει με το “weekend warrior” πρότυπο: σκύλοι με περιορισμένη προετοιμασία που κάνουν υπερβολική προσπάθεια λόγω ενθουσιασμού.

Ένα ανάλογο παράδειγμα στους ανθρώπους είναι το τράβηγμα οπίσθιων μηριαίων, όπου μυϊκές ίνες τραυματίζονται κατά τη διάρκεια άσκησης. Μετά τον τραυματισμό εμφανίζεται φλεγμονή, η οποία είναι επώδυνη και συνοδεύεται από θερμότητα, οίδημα και ευαισθησία στην ψηλάφηση. Η κίνηση που «τεντώνει» τον μυ—ιδίως η έκταση του ώμου—είναι επίσης επώδυνη. Έτσι, ο σκύλος κρατά το άκρο με τρόπο που περιορίζει την έκταση: μπορεί να σηκώνει το πόδι και να περπατά σε τρία άκρα ή να μειώνει έντονα το μήκος του βήματος, δημιουργώντας εμφανή χωλότητα.

Σημαντικό στοιχείο της επούλωσης του μυός είναι ότι γίνεται κυρίως μέσω ίνωσης/ουλής, και όχι με πλήρη αναγέννηση των βαριά κατεστραμμένων μυϊκών κυττάρων. Σε διάστημα περίπου 1–2 μηνών, η φλεγμονή υποχωρεί, ο πόνος μειώνεται και ο σκύλος μπορεί να χρησιμοποιεί πιο άνετα το άκρο. Παράλληλα όμως αυξάνεται ο ουλώδης ιστός. Ο φυσιολογικός μυς είναι ελαστικός, ενώ ο ουλώδης ιστός όχι. Με την ωρίμανση, ο ουλώδης ιστός «σφίγγει» και συσπάται, οδηγώντας σε επίμονη χωλότητα που συχνά δείχνει μη επώδυνη. Μερικοί σκύλοι κρατούν ακόμη και το πέλμα σηκωμένο όταν κάθονται.

Σε αυτό το στάδιο, η δυσλειτουργία οφείλεται στο ότι ο ουλώδης υπακάνθιος δεν επιτρέπει φυσιολογική έκταση του ώμου. Ο ώμος παραμένει σε κάμψη, η περιοχή έχει επουλωθεί και συνήθως δεν υπάρχει πόνος. Επειδή το άκρο δεν μπορεί να προωθηθεί φυσιολογικά προς τα εμπρός, λειτουργεί σαν «ελαφρώς κοντύτερο», επηρεάζοντας βάδιση και τρέξιμο.

Η διάγνωση της σύσπασης του υπακανθίου βασίζεται συνήθως σε κλινική και ορθοπαιδική εξέταση. Μπορεί να ζητηθούν ακτινογραφίες για να αποκλειστούν αλλοιώσεις στα οστά ή στις αρθρώσεις. Αν χρειαστεί, προχωρημένες εξετάσεις όπως μυοσκελετικός υπέρηχος ή MRI μπορούν να αξιολογήσουν πιο ειδικά τον μυ και την κατάφυσή του.

Το θετικό σε αυτή τη δυσλειτουργία είναι ότι ο υπακάνθιος αποτελεί έναν από πολλούς μύες που στηρίζουν και κινούν τον ώμο, επομένως οι σκύλοι μπορούν συνήθως να λειτουργούν ικανοποιητικά χωρίς αυτόν. Η χειρουργική αντιμετώπιση αξιοποιεί αυτό το γεγονός.

Η επέμβαση είναι απλή: διατέμνεται ο τένοντας του υπακανθίου κοντά στην πρόσφυσή του στο βραχιόνιο και, όπου χρειάζεται, απελευθερώνονται και παρακείμενοι ιστοί ώστε να αποκατασταθεί πλήρες εύρος κίνησης. Η απελευθέρωση μπορεί να είναι άμεση και μερικές φορές συνοδεύεται από αισθητό “pop” καθώς ο ώμος «ξεμπλοκάρει». Μετά την επούλωση της μικρής τομής, οι ασθενείς συνήθως εμφανίζονται άνετοι και λειτουργικοί, χωρίς ανάγκη για μακροχρόνιους περιορισμούς.

Η επέμβαση προκαλεί σχετικά μικρή διαταραχή ιστών, και ο μετεγχειρητικός πόνος είναι συνήθως μέτριος για λίγες ημέρες, ελεγχόμενος με συνήθη αναλγητικά πρωτόκολλα. Περίπου στις δύο εβδομάδες οι περισσότεροι σκύλοι είναι άνετοι στην περιοχή της τομής.

Μια πιθανή ήπια επιπλοκή είναι το ορομάτωμα (seroma), δηλαδή συλλογή υγρού κάτω από το δέρμα στο σημείο της επέμβασης, λόγω διαρροής υγρού ή αυξημένης κίνησης των ιστών. Συνήθως υποχωρεί μόνο του, ενίοτε με βοήθεια θερμών επιθεμάτων. Σπάνια, αν είναι μεγάλο και δεν απορροφάται, απαιτείται παροχέτευση με βελόνα. Η προσεκτική τεχνική και η αυστηρή ανάπαυση για περίπου 4 εβδομάδες μειώνουν τον κίνδυνο.

Μετά την πλήρη επούλωση, οι σκύλοι μπορούν να επιστρέψουν στις συνήθεις δραστηριότητές τους χωρίς περιορισμούς. Συνιστάται σταδιακή επαναπροπόνηση πριν από έντονη άσκηση, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος να εμφανιστεί αντίστοιχο πρόβλημα στον αντίπλευρο ώμο.