Ινσουλίνωμα

Ο όρος ινσουλίνωμα χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια μάζα που εκκρίνει ινσουλίνη. Τα ινσουλινώματα είναι λειτουργικοί όγκοι των β-κυττάρων του παγκρέατος. «Λειτουργικός» σημαίνει ότι ο όγκος παράγει ορμόνη—στην προκειμένη περίπτωση ινσουλίνη. Μπορεί να εμφανιστεί τόσο σε σκύλους όσο και σε γάτες.

Η ανεξέλεγκτη παραγωγή ινσουλίνης οδηγεί σε χαμηλή γλυκόζη αίματος. Η υπογλυκαιμία μπορεί να προκαλέσει νευρολογικά σημεία όπως:

• σπασμούς
• κατάρρευση
• γενικευμένη αδυναμία
• θάμβος/νωθρότητα στη νοητική κατάσταση

Η διάγνωση και διαχείριση ζώων με χαμηλό σάκχαρο μπορεί να είναι απαιτητική και να χρειάζεται 24ωρη φροντίδα. Ο κτηνίατρος πρωτοβάθμιας φροντίδας μπορεί να συστήσει παραπομπή σε εξειδικευμένο νοσοκομείο όπου υπάρχει χειρουργός πιστοποιημένος από το ACVS καθώς και παθολόγος/ειδικός (internist), ώστε να γίνουν προηγμένες εξετάσεις, εντατική νοσηλεία και εξειδικευμένη χειρουργική.

Η οριστική διάγνωση ινσουλινώματος γίνεται μόνο με βιοψία που λαμβάνεται κατά τη χειρουργική επέμβαση. Εξετάσεις/ευρήματα που υποστηρίζουν την επιλογή του χειρουργείου είναι:

• χαμηλή γλυκόζη αίματος με ταυτόχρονα υψηλή ινσουλίνη αίματος
• μειωμένη φρουκτοζαμίνη αίματος
• εύρημα παγκρεατικής μάζας σε υπερηχογράφημα ή CT (CAT scan)

Η αντιμετώπιση του ινσουλινώματος συνήθως συνδυάζει ιατρική και χειρουργική προσέγγιση.

Ιατρική

Η ιατρική θεραπεία στοχεύει στην αύξηση ή σταθεροποίηση της γλυκόζης μέσω διατροφής και φαρμάκων.

• Διατροφή: Η διατροφική παρέμβαση είναι καθοριστική. Συχνά συνταγογραφείται δίαιτα υψηλή σε φυτικές ίνες ώστε τα σάκχαρα να απορροφώνται πιο αργά. Τα μικρά και συχνά γεύματα βοηθούν επίσης στη σταθεροποίηση της γλυκόζης και αποφεύγουν έντονες αυξομειώσεις.
• Κορτικοστεροειδή: Ισχυρά φάρμακα με πολλαπλές δράσεις, μεταξύ των οποίων και η διέγερση του ήπατος να παράγει περισσότερη γλυκόζη.
• Στρεπτοζοκίνη (Streptozocin): Αντιβιοτικό που καταστρέφει εκλεκτικά τα β-κύτταρα του παγκρέατος και/ή β-κύτταρα σε μεταστατικές εστίες.
• Διαζοξείδη (Diazoxide): Μειώνει την έκκριση ινσουλίνης, διεγείρει την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ και μειώνει την κατανάλωση γλυκόζης από τα κύτταρα.
• Οκτρεοτίδη (Octreotide): Αναστέλλει τη σύνθεση και την έκκριση ινσουλίνης.
• Έγχυση γλυκαγόνης: Πολυπεπτιδική ορμόνη που αυξάνει τη γλυκόζη διατηρώντας την παραγωγή της μέσω γλυκογονόλυσης και γλυκονεογένεσης. Σε νοσοκομειακό περιβάλλον μπορεί να χρησιμοποιηθεί ώστε να αυξηθεί το σάκχαρο μέχρι να εφαρμοστεί πιο οριστική θεραπεία.

Χειρουργική

Το χειρουργείο είναι απαραίτητο για οριστική διάγνωση, σταδιοποίηση και θεραπεία.

• Στόχος είναι να αφαιρεθεί όσο το δυνατόν περισσότερη νόσος, με εκτομή των μαζών που εκκρίνουν ινσουλίνη. Συνήθως αυτό σημαίνει αφαίρεση τμήματος του παγκρέατος. Σε πολλά ζώα, έτσι η γλυκόζη γίνεται φυσιολογική για ένα χρονικό διάστημα.
• Ο χειρουργός ελέγχει επίσης όλες τις δομές της κοιλιάς για ενδείξεις μετάστασης. Αν βρεθούν άλλες μάζες, αφαιρούνται ή λαμβάνεται βιοψία, ανάλογα με το μέγεθος, τον αριθμό και τη θέση τους.

Μετά την επέμβαση, αναμένεται νοσηλεία 1 έως 3 ημερών. Το πιο σημαντικό στη μετεγχειρητική φροντίδα είναι η ξεκούραση. Χορηγούνται φάρμακα για ανακούφιση από τον πόνο και ορισμένοι χειρουργοί δίνουν και αντιβιοτικά. Στο σπίτι, οι βασικές ευθύνες του ιδιοκτήτη είναι να εξασφαλίσει ότι το ζώο τρώει και είναι άνετο.

Μερικές φορές, μετά την αφαίρεση μάζας που εκκρίνει ινσουλίνη, το σάκχαρο μπορεί να γίνει πολύ υψηλό, επειδή ο οργανισμός έχει «κατεβάσει» τη φυσιολογική παραγωγή ινσουλίνης και χρειάζεται χρόνος για να την επανεκκινήσει. Επίσης, ο χειρισμός του παγκρέατος μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή και παγκρεατίτιδα, με έμετο, ανορεξία και κοιλιακό άλγος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η γλυκόζη παραμένει χαμηλή, κάτι που υποδηλώνει παραμένουσα μικροσκοπική νόσο. Αν η υπογλυκαιμία υπάρχει για μεγάλο διάστημα, μπορεί να έχει προκληθεί μόνιμη νευρική βλάβη, αφήνοντας το ζώο με ασταθές βάδισμα ή αδυναμία.

Μετά από χειρουργείο και ιατρική αγωγή, ανησυχίες αποτελούν οι μεταστάσεις, η επανεμφάνιση/αναγέννηση του όγκου και η επιστροφή των σημείων υπογλυκαιμίας. Σκύλοι με μία μονήρη μάζα που αφαιρείται χειρουργικά έχουν την καλύτερη πρόγνωση, με επιβίωση συνήθως από 1,5 έως λίγο πάνω από 2 χρόνια. Έως και 80% των περιστατικών έχουν μία μόνο μάζα. Σκύλοι που μετά το χειρουργείο έχουν φυσιολογική ή αυξημένη γλυκόζη έχουν καλύτερη πρόγνωση από εκείνους με επίμονη υπογλυκαιμία. Ζώα με μεταστατική νόσο ήδη κατά τη διάγνωση έχουν χειρότερη έκβαση, με επιβίωση περίπου 7–9 μηνών με συνδυασμό χειρουργικής και ιατρικής θεραπείας.