Θωρακοτομή

Ο αυτόματος πνευμοθώρακας μπορεί να εμφανιστεί τόσο σε σκύλους όσο και σε γάτες και συμβαίνει όταν αέρας εισέρχεται στην θωρακική κοιλότητα χωρίς ιστορικό τραυματισμού ή ιατρογενούς διάτρησης/εισόδου στον θώρακα. Φυσιολογικά, μέσα στον θώρακα υπάρχει μια αρνητική πίεση που διατηρεί τους πνεύμονες σε έκπτυξη. Όταν αυτή η αρνητική πίεση χαθεί, ο αέρας συσσωρεύεται στην υπεζωκοτική κοιλότητα και ακολουθεί κατάρρευση των πνευμόνων.

Ανατομικά, υπάρχουν δύο κύριες «οδοί» με τις οποίες ο αέρας μπορεί να μπει στον θώρακα και να προκαλέσει αυτόματο πνευμοθώρακα: από τους αεραγωγούς ή από τον οισοφάγο. Η οδός των αεραγωγών αφορά βλάβη ιστού πνεύμονα ή τραχείας, με αποτέλεσμα ο εισπνεόμενος αέρας να διαφεύγει στην θωρακική κοιλότητα και να συγκεντρώνεται γύρω από τους πνεύμονες. Η βλάβη του πνευμονικού ιστού που οδηγεί σε αυτόματο πνευμοθώρακα οφείλεται συχνά σε bullae ή blebs στα άκρα των πνευμονικών λοβών—μικρούς, αεροπλήρεις σάκους που μπορεί να ραγούν μέσα στον θώρακα (Εικόνα 1). Στους σκύλους, bullae και blebs εντοπίζονται συνήθως χωρίς συνυπάρχουσα πνευμονική νόσο και αποτελούν τη συχνότερη αιτία αυτόματου πνευμοθώρακα. Στις γάτες, bullae/blebs είναι λιγότερο συχνά και οι περισσότερες περιπτώσεις σχετίζονται με υποκείμενη πνευμονοπάθεια.

Εικόνα 1

Η δεύτερη οδός είναι διάτρηση του οισοφάγου, η οποία προκαλεί πνευμοθώρακα και επιπλέον συλλογή αέρα σε άλλες ανατομικές περιοχές (π.χ. κάτω από το δέρμα και γύρω από δομές της καρδιάς). Δευτερογενείς αιτίες αυτόματου πνευμοθώρακα περιλαμβάνουν:

Σκύλοι

• καρκίνο
• βακτηριακή πνευμονία
• πνευμονικό απόστημα
• μυκητιασική λοίμωξη
• διροφιλαρίωση
• πνευμονική θρομβοεμβολή
• μετανάστευση άγανας/σπόρου χόρτου (grass awn)

Γάτες

• πνευμονοπάθεια
• φλεγμονώδη νόσο αεραγωγών
• διροφιλαριακή λοίμωξη
• λοίμωξη από πνευμονικούς νηματώδεις (lungworm)
• βρογχοπνευμονική δυσπλασία
• άγνωστη αιτία

Ο αυτόματος πνευμοθώρακας εμφανίζεται κυρίως σε μεγαλόσωμους σκύλους με βαθύ θώρακα, χωρίς προτίμηση φύλου. Τα Siberian Husky και άλλες «βόρειες» φυλές αναφέρονται συχνότερα. Στις γάτες δεν είναι γνωστό κάποιο σταθερό κοινό συσχετισμένο χαρακτηριστικό. Συνήθη κλινικά σημεία:

Σκύλοι

• αυξημένος ρυθμός αναπνοής
• βήχας
• ανησυχία
• κυανωτικοί/σκούροι βλεννογόνοι (ούλα)
• «υπερφουσκωμένος» θώρακας
• ορθόπνοια: στάση για διευκόλυνση της αναπνοής, με τέντωμα λαιμού και έξω θέση των αγκώνων

Γάτες

• αναπνευστική δυσχέρεια (αυξημένος ρυθμός και προσπάθεια)
• βήχας
• κατάρρευση
• λήθαργος και ανορεξία
• έμετος
• τάση να κρύβονται

Κατά την προσέλευση στον κτηνίατρο, συνήθως προτείνονται ακτινογραφίες θώρακα για να ανιχνευτεί αέρας στην θωρακική κοιλότητα εκτός των πνευμόνων (Εικόνα 2). Οι ακτινογραφίες είναι πολύ ακριβείς για να επιβεβαιώσουν την παρουσία πνευμοθώρακα, αλλά σπάνια αποκαλύπτουν το υποκείμενο αίτιο, γι’ αυτό συχνά χρειάζεται προηγμένη απεικόνιση όπως CT (CAT scan) (Εικόνα 3). Ένας χειρουργός πιστοποιημένος από το ACVS μπορεί να επιλέξει την καταλληλότερη μέθοδο απεικόνισης και να συζητήσει πιθανά αίτια και θεραπευτικές επιλογές μετά την αξιολόγηση των εικόνων.

Εικόνα 2
Εικόνα 3

Οι επιλογές θεραπείας εξαρτώνται από τη βαρύτητα των συμπτωμάτων. Η αρχική σταθεροποίηση είναι κρίσιμη, επειδή ο αυτόματος πνευμοθώρακας μπορεί να απειλήσει τη ζωή λόγω μειωμένου αερισμού. Ο κτηνίατρος μπορεί αρχικά να προτείνει θωρακοκέντηση, δηλαδή εισαγωγή μικρής βελόνας στον θώρακα για αφαίρεση του αέρα γύρω από τους πνεύμονες, ώστε το ζώο να αναπνέει πιο άνετα. Πρόκειται για προσωρινή αντιμετώπιση που δεν διορθώνει το αίτιο, αλλά επιτρέπει επανέκπτυξη των πνευμόνων και μπορεί να σώσει τη ζωή του ζώου.

Σε γενικές γραμμές, οι μακροχρόνιες επιλογές χωρίζονται σε συντηρητική (ιατρική) και χειρουργική αντιμετώπιση. Η αιτία του αυτόματου πνευμοθώρακα καθορίζει ποια προσέγγιση είναι η καταλληλότερη. Ο κτηνίατρος και ο χειρουργός πιστοποιημένος από το ACVS συνεργάζονται με τον ιδιοκτήτη για την καλύτερη απόφαση.

Η ιατρική αντιμετώπιση περιλαμβάνει:

• χορήγηση συμπληρωματικού οξυγόνου
• τοποθέτηση θωρακικού σωλήνα (thoracostomy/chest tube)

Η οξυγονοθεραπεία είναι σημαντική, γιατί με την κατάρρευση των πνευμόνων λόγω απώλειας της αρνητικής ενδοθωρακικής πίεσης μειώνεται και η ικανότητα του οργανισμού να οξυγονώνει τους ιστούς. Το επιπλέον οξυγόνο βοηθά να φτάνει επαρκές οξυγόνο σε κάθε όργανο. Οι θωρακικοί σωλήνες είναι κοίλοι σωλήνες που τοποθετούνται διαμέσου του δέρματος στην θωρακική κοιλότητα (Εικόνα 4) και επιτρέπουν διαλείπουσα ή συνεχή αφαίρεση αέρα. Έτσι οι πνεύμονες εκπτύσσονται καλύτερα και διατηρείται ικανοποιητικός οξυγονισμός. Συχνά, ο αυτόματος πνευμοθώρακας δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ικανοποιητικά μακροπρόθεσμα μόνο με ιατρικά μέσα και απαιτείται χειρουργείο για να αφαιρεθεί η κύρια αιτία διαφυγής αέρα.

Η χειρουργική αντιμετώπιση συνήθως περιλαμβάνει αφαίρεση του/των πάσχοντος/ων πνευμονικού/ών λοβού/ών με λοβεκτομή (Εικόνα 5). Η είσοδος στον θώρακα μπορεί να γίνει με τρεις τρόπους: ελάχιστα επεμβατική θωρακοσκόπηση, μέση στερνοτομή (μέσω στέρνου) ή πλάγια θωρακοτομή (ανάμεσα στις πλευρές). Κάθε προσπέλαση έχει πλεονεκτήματα ανάλογα με το αίτιο, τη θέση του προσβεβλημένου λοβού και τη διαθεσιμότητα εξοπλισμού. Ο χειρουργός του ACVS αξιολογεί το περιστατικό και προτείνει την καταλληλότερη λύση.

Εικόνα 4
Εικόνα 5

Στους σκύλους, τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα είναι άριστα όταν γίνεται χειρουργική επέμβαση και αφαιρείται η αιτία της διαρροής αέρα. Ορισμένες αιτίες δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με χειρουργική αφαίρεση, και τότε η πρόγνωση εξαρτάται από τη βαρύτητα και την έκταση της νόσου. Η υποτροπή είναι περίπου 3% με χειρουργική θεραπεία και μπορεί να φτάσει έως 50% χωρίς χειρουργείο. Τα ποσοστά θνητότητας δείχνουν τη σημασία της σωστής χειρουργικής αντιμετώπισης: περίπου 12% με χειρουργείο και πάνω από 50% με μόνο ιατρική διαχείριση.

Για τις γάτες υπάρχουν λιγότερα δεδομένα έκβασης. Παρ’ όλα αυτά, η πρόγνωση μπορεί να είναι γενικά καλή, ανάλογα με το αίτιο και την ανταπόκριση στη θεραπεία. Σε μελέτη του 2012, 54% επιβίωσαν μέχρι την έξοδο από το νοσοκομείο, με τις περισσότερες να αντιμετωπίζονται ιατρικά. Σε γάτες με μικρού όγκου πνευμοθώρακα, η συντηρητική αγωγή μπορεί να έχει καλή έκβαση, όμως σε βαριές περιπτώσεις ή όταν ο πνευμοθώρακας επιμένει, μπορεί να χρειαστεί χειρουργείο. Συζήτηση με χειρουργό πιστοποιημένο από το ACVS μπορεί να βοηθήσει στην επιλογή του καλύτερου πλάνου για το ζώο.